دانشگاه علوم پزشکی ایران
Iran University of Medical Sciences


ارتباط دانشگاه با صنعت
سیستم مدیریت آموزشی(سما)
سامانه پذیرش دانشجوی دکتری تخصصی پژوهشی


سامانه یادگیری الکترونیکی
سیستم مدیریت آموزشی(سما)
سامانه پذیرش دانشجوی دکتری تخصصی پژوهشی

سامانه یادگیری الکترونیکی
سیستم مدیریت آموزشی(سما)
سامانه پذیرش دانشجوی دکتری تخصصی پژوهشی


اتوماسیون اداری
سامانه بایگانی الکترونیک
آموزش ضمن خدمت
AWT IMAGE
AWT IMAGE
AWT IMAGE

رهبری آموزشی

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۴/۲۵ | 

اعضای واحد


مدیر واحد: سرکار خانم دکتر معصومه خیرخواه
کارشناس واحد: سرکار خانم سراوانی



To teach a man how he may learn to grow independently, and for himself, is perhaps the greatest service that one man can do another."
~Benjamin Jowett


رهبری از آغاز با انسان عجین بوده است. از زمانی که انسان بصورت بدوی و با شکار حیوانات روزگار می گذرانید، زمانی که دوام و بقای او به توان وی در هدایت نیرو در شکارگاه و شکار بستگی داشت و یا زمانی که گروههایی از خانواده های صحرانشین برای منبع تامین غذا، نقل و مکان می کردند، همواره رهبری وجود داشته است.(کیپن برگر، ۲۰۰۲،) اهمیت موضوع رهبری در سازمانها، باعث شد که اندیشمندان و محققان مدیریت در پی کشف ویژگی ها و خصوصیات رهبران موفق در سازمانها بر آیند و همواره در تلاش باشند تا مشخصات رهبر موفق را در سازمان ذکر کنند. در پی این تلاشها در دهه های اخیر مکاتب رهبری و نظریات متعددی در زمینه رهبری شکل گرفته و به جامعه علمی معرفی شده است. نخستین دیدگاهها درباره رهبری را می‌توان در یک متن چینی با عنوان «برنامه بزرگ» که احتمالا در سال ۱۱۲۰ قبل از میلاد نوشته شده است، یافت. این متن، رهبری خوب را مستلزم داشتن قواعد روشنی می‌داند که مبتنی بر محیط و با توجه به شرایط، با مهربانی یا با قدرت اعمال می‌شود، همچنین اعلام می کند که رهبران باید نمونه در عمل باشند. زمان‌ حاضر را عصر مدیریت‌ و رهبری‌ می‌نامند چون‌ موفقیت‌ نهادها و سازمان‌ها تا حدزیادی‌ به‌کارآیی‌ و اثربخشی‌ مدیریت‌ بستگی‌ دارد. بر اساس گزارش بنیس-متخصص در زمینه مطالعات رهبری-یکی از مهمترین تهدید هایی که سازمان های انسان محور در جهان امروز با آن روبروست فقدان رهبری اثربخش می باشد.۱
امروزه با توسعه نظام های آموزشی و پیدایش مؤسسه های آموزشی بزرگ و متعدد، مسأله اداره و رهبری سازمان های آموزشی مورد توجه قرار گرفته است. در واقع مدیریت سازمان همراه با منش رهبری باعث میشود که کارکنان و گروههای مختلف کاری، مقاصد و اهداف سازمانی را درک نمایند و برای دستیابی به آن از انگیزه کافی برخوردار شوند. علاوه بر این با به کار بردن منش رهبری، فعالیتهای سازمان ارزیابی میشود و در مسیری یکسان، منظم میشود و استقرار مییابد.۲ 
آموزش عالی بیشتر از هر زمان دیگری تحت تاثیر تغییرات اقتصادی و دموگرافیکی، استراتژی های کشوری و نظارت عموم می باشد. فناوری اطلاعات باعث دسترسی بیشتر به اطلاعاتی در خصوص روش های جدید تدریس یادگیری و پژوهش و تحقیق شد و فرصت های جدید در اختیار همگان قرار داد. سیاست گذاران، مسئولین رسانه، دانشگاهیان و سایر ذینفعان باید موسسات علمی را برای رویارویی با چالش های جدید از نو ایجاد نمایند. 
بر این اساس موسسات آموزش علوم پزشکی به عنوان زیربنای آموزشی که با حیات انسان ها سرو کار دارد نیازمند تغییرات جدی در حوزه های مختلف آموزش پزشکی برای رویارویی با تغییات و پیشرفت های جهانی می باشد.
لیپمن و بلومن در مطالعه خود خواستار توجه همگان به شکست های رهبری در دولت ها، دانشگاه های و موسسات بهداشتی و درمانی و مالی شده اند. سازمانهای بهداشتی و موسسات آموزش علوم پزشکی بیش از هر زمان دیگری مانند سایر سازمان های انسان محور نیاز به رهبران شایسته و اثربخش برای مقابله با تهدیدها و چالش های جهان امروز دارند. رهبران سازمانهای آموزش پزشکی و بهداشتی و درمانی با چالش های زیادی روبرو هستند. رهبران آموزشی به جهت انتظارات رو به افزایش برای توسعه آموزش و یادگیری تحت بررسی دقیق و موشکافانه می باشند. آنها با عناوین متفکرین حوزه آموزش، رهبران آموزشی و برنامه های درسی، کارشناسان ارزشیابی، سازندگان جامعه، کارشناسان روابط عمومی، تحلیلگران بودجه، مدیران مراکز، مدیران برنامه های ویژه، کارشناسان مسایل قانونی و قرادادها و سیاست ها و خط مشی ها نامیده می شوند.
مانند بیشتر مدرسان حوزه آموزش عالی، اعضای هیئت علمی علوم پزشکی بر اساس دانش محتوایی و مهارت هایشان استخدام می شوند تا بر اساس توانایی های آموزش دادن، بر این اساس برخی اوقات اعضای هیئت علمی در این حوزه به دلیل مشکلات در عملکردهای تدریس و آموزش مورد انتقاد قرار می گیرند. همچنین نگرانی هایی در مورد حضور معیار رهبری آموزشی در بازنگر های برنامه درسی، ارزیابی عملکردها و حاکمیت علمی ، وجود دارد بنابراین به عنوان یک راه حل و درمان دانشگاه های علوم پزشکی از طریق برنامه های توانمندسازی اعضای هیئت علمی منابعی جهت کمک به بهبود دانش و مهارت و عملکردهای ایشان در حوزه آموزش پزشکی فراهم می آورند.این برنامه های در غالب دوره های آموزشی کوتاه ارائه می گردد که شامل آموزش مهارت های تدریس بالینی، تدوین برنامه درسی و ارائه بازخورد می باشد.


تعریف
دانشمندانی که مدت زمانی طولانی در حوزه رهبری مطالع کردند(روم و جاگو) رهبری را فرایند ایجاد انگیزه در افراد برای همکاری با یکدیگر در رسیدن به اهدافی بزرگ تعریف نموده اند. بر این اساس رهبری یک فرایند است نه یک دارایی شخصی.
رهبر: رهبر شخصی است که یک چشم انداز را می بیند و اقدامات لازم را برای رسیدن به آن چشم انداز انجام می دهد و دیگران را به عنوان شریک در تعقیب و انجام تغییر همراه می کند. ویژگیهای اساسی یک رهبر را می توان، داشتن چشم انداز، اقدام (عمل)، همراهی کردن، دانست.
رهبری: رهبری فرایند تغییر هدف داری است که از طریق آن رهبر و پیروان از طریق مقصود مشترک به هم می پیوندند و حرکت به سمت چشم انداز را آغاز می کنند.۳ 


 The difference between a boss and a leader: a boss says, &#۳۹;Go!&#۳۹; - a leader says, &#۳۹;Let&#۳۹;s go.”
~E. M. Kelly, Growing Disciples, ۱۹۹۵



واحد رهبری آموزشی
مفهوم حاکمیت و رهبری عبارت است از اعمال کنترل جمعی به سوی اهدافی مشترک. هر چند ارائه تعریف واحدی از این مفهوم بسیار مشکل است ولی به طور کلی حاکمیت و رهبری مربوط به طراحی فرآیندها و ساختارهایی می باشد تا از وجود پاسخگویی، شفافیت، مسئولیت پذیری، اجرای قانون، ثبات، عدالت، توانمندسازی و مشارکت در سازمان، اطمینان حاصل نمود. 
واحد رهبری آموزشی در سال ۱۳۹۲ با توجه به استانداردهای حاکیمت و رهبری ارائه شده توسط مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، جهت ساماندهی به امور مربوط به حاکمیت و رهبری مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران (شامل:برنامه استرانژیک، برنامه عملیاتی، ساختار و نیروی انسانی) و با هدف برنامه محور نمودن کلیه فعالیت های مرکز و پایش و ارزشیابی نظام مند برنامه ها تشکیل شد.
بر اساس جستجوهای انجام شده در سایت دانشگاه های علوم پزشکی کشور مشخص شد این واحد برای نخستین بار در دانشگاه علوم پزشکی ایران تشکیل شده است و با توجه به اهمیت رهبری در حوزه آموزش پزشکی لزوم تشکیل این واحد از سوی مسئولین و متخصصان آموزش پزشکی ایجاد شده است. 
همچنین بر اساس جستجوهای انجام گرفته در منابع و متون معتبر علمی دانشگاه های ویسکانسین، نیویورک و کالیفرنیا، مرکز مستقلی با عنوان مرکز رهبری آموزشی تشکیل داده اند که از اهدافی که این مرکز در این کشورها دنبال می کند می توان به موارد ذیل اشاره نمود:

 

• ایجاد ظرفیت مورد نیاز برای تربیت مدیران تا فضای تعلیم و تربیت را به محیطی سرزنده و دموکراتیک و حمایتی برای این دو امر آموزشی و یادگیری تبدیل نمایند.
• یکپارچه سازی، تبادل و استفاده از دانش رهبری، یادگیری، و عملکرد سازمانی برای پیشبرد کیفیت آموزش
• بسط و افزایش تمرکز بر عدالت، تنوع و تفاوت در آموزش، هیئت علمی، کارکنان، و دانشجو
• فراهم کردن فرصت های توسعه حرفه ای و حمایت های مبتنی بر تحقیق و پژوهش برای متخصصان در جهت افزایش کیفیت عملکرد مدیریتی و سیاست های مدیریتی
• تقویت نقاط قوت متخصصان در امر پژوهش و تولیدات پژوهشی و افزایش کیفیت آموزش 
• استفاده بیشتر از فناوری ها جدید در عملکرد های مدیریتی
• هدایت پژوهش و مطالعه سیاست های آموزشی در حوزه های مورد نیاز آموزش پزشکی 
• ایجاد انگیزه بحث و ارائه سیاست ها و خط مشی ها به رهبران و مدیران حوزه آموزش پزشکی 
• هدایت توانمندسازی مدیران و رهبران آینده حوزه آموزش پزشکی

با توجه به موارد فوق می توان پیشنهاد نمود که از استراتژی های ذکر شده می توان جهت تقویت و رشد و توسعه فعالیت های واحد رهبری آموزشی در جهت پیشبرد اهداف آموزشی دانشگاه و افزایش کیفیت آموزش پزشکی استفاده کرد.


رسالت واحد
یکپارچه سازی برنامه های پیش رو در مرکز و ارائه و پایش اجرای برنامه واحدها بر اساس برنامه استراتژیک دانشگاه و مستندسازی داده های موجود در مرکز می باشد. 


شرح وظایف
• تدوین برنامه استراتژیک مرکز و پایش و پیگیری اجرای استراتژی های برنامه
• مشارکت در تدوین برنامه عملیاتی و پایش فعالیت سایر واحدها و ارائه گزارش به مدیرمرکز
• انجام فعالیت های پژوهشی در حوزه آموزش و خصوصاً حاکمیت و رهبری آموزشی و تحلیل استراتژیهای ‌آموزشی با در نظر گرفتن اولویت های مرکز
• ارائه مشاوره به اعضای هیئت علمی و کارشناسان مرکز در تدوین برنامه عملیاتی سالانه و تدوین شاخص های پایش
• جمع بندی مستندات مربوط به رتبه بندی مراکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی
• برگزاری کارگاه های آموزشی جهت آشنایی اعضای هیئت علمی و کارشناسان با مفهوم و کاربردهای رهبری آموزشی
• همکاری با کلیه واحدهای دانشگاه در تدوین برنامه استراتژیک دانشگاه علوم پزشکی ایران


برنامه های پیشنهادی جهت توسعه
• یکسان سازی ماموریت و چشم انداز سایر واحدها و آگاهی آنها از ماموریت ها و استراتژی های ارائه شده
• بررسی ارتباط آموزش پزشکی با سایر تخصص های آموزشی
• بررسی راه هایی برای بهبود اعتباربخشی حوزه آموزش پزشکی
• همکاری در آموزش و تربیت مدیران و رهبران حوزه آموزش پزشکی و دانشگاه های و دانشکده های علوم پزشکی
• انجام پژوهش های بین رشته ای
• آموزش، بکارگیری و نگهداشت نیروی کاری کارشناسی
 
۱C¸ itaku F, Violato C, Beran T, et al. Leadership competencies for medical education and healthcare professions: population-based tudy. BMJ Open ۲۰۱۲;۲:e۰۰۰۸۱۲.doi:۱۰.۱۱۳۶/bmjopen-۲۰۱۲-۰۰۰۸۱۲


۲Hoveida R, Abzari M. Leadership in a learning organization. Abstract book of ۳th international management conference, Tehran, ۲۰۰۵ Dec ۲۰-۲; Available at://www. irimc.com ۲۰۱۲ Apr ۱۹. http://www.adavoudi.blogfa.com/post-۱۳۸.aspx


۳Laub, Jim(۲۰۰۴) Difining Servant Leadership: A Recommended Typology for Servant Leadership Studies, Servant Leadership Roundtable, August, pp۱-۱۲

دفعات مشاهده: 13 بار   |   دفعات چاپ: 0 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر